Maandamano Kenya: Watu 16 wafariki, makumi wajeruhiwa huku serikali ikilaumu “wapangaji mapinduzi”

Idadi ya raia waliofariki kufuatia maandamano ya kuadhimisha mwaka mmoja wa upinzani dhidi ya muswada wa fedha imefikia 16, kwa mujibu wa Shirika la Haki za Binadamu la Amnesty International.

“Idadi hii imethibitishwa na Tume ya Kitaifa ya Haki za Kibinadamu nchini Kenya,”

Irungu Houghton, Mkurugenzi Mkuu, Amnesty International-Kenya.

Siku yenye majonzi na hasira

Maelfu ya vijana walijitokeza katika miji kadhaa, wakiimba “Ruto lazima aondoke” na kubeba mabango yenye picha za waandamanaji waliouawa tarehe 25 Juni 2024. Barabara kuu za kuingia Nairobi zilifungwa na polisi, huku majengo ya serikali yakilindwa kwa waya wa seng’enge.

“Nimekuja hapa kama kijana wa Kenya kuandamana; ni haki yetu kwa ajili ya Wakenya wenzetu waliouawa mwaka jana. Polisi wanatupasa kutulinda, lakini wanatuua,”

Eve, mkazi wa Nairobi mwenye umri wa miaka 24.

“Ni muhimu sana kwamba vijana waadhimishe Juni 25, kwa sababu walipoteza watu wanaofanana nao, wanaozungumza kama wao… wanaopigania utawala bora,”

Angel Mbuthia, Mwenyekiti wa Ligi ya Vijana, chama cha upinzani cha Jubilee.

Serikali yajibu kwa nguvu

Waziri wa Usalama wa Ndani Kipchumba Murkomen alisema maafisa 300 wa polisi walijeruhiwa, akidai maandamano hayo yalipangwa kuyumbisha nchi:

“Kuna maafisa wa polisi 300 waliojeruhiwa na raia takriban 100. Kwa ujumla watu 400 walijeruhiwa… Uteketezaji wa vituo vya polisi ulipaswa kuwasaidia waliopanga mapinduzi kutoa kauli kwamba hakuna nchi na hakuna mamlaka,” alisema Murkomen.

Inspekta Jenerali wa Polisi Douglas Kanja aliwapongeza maafisa wake:

“Tunawashukuru maafisa wetu shupavu waliofanya kazi nzuri jana kwa kuhakikisha nchi yetu inasalia salama licha ya changamoto nyingi zilizokuwepo,” alisema, akiongeza:

“Nawatakia maofisa hao zaidi ya 300 waliojeruhiwa uponaji wa haraka… Jeshi la polisi litasimama pamoja nao.”

Aliwaonya wale aliowaita “wahalifu” waliopenya maandamano:

“Tutawakamata na lazima tuwawajibishe kisheria.”

Simulizi ya maumivu: kifo cha David Mwangi

Miongoni mwa waliouawa ni David Mwangi (19) kutoka mtaa wa Mukuru, Nairobi. Mamake, Rachael Nyambura Mwangi, alieleza kwa masikitiko:

“Nina uchungu sana. David alitarajia kwenda chuoni kuwa fundi mitambo. Alikuwa mtoto wangu wa kwanza na msaada wangu mkubwa.”

Alisema mwanawe alipigwa risasi kichwani alipokuwa akienda kumchukua mdogo wake shuleni.

Maandamano ya mwaka jana tarehe 25 Juni 2024—kupinga muswada wa fedha—yalisababisha vifo vya zaidi ya watu 60 na mamia kujeruhiwa. Wakati huu, licha ya onyo la polisi, waandamanaji walikusanyika tena kudai uwajibikaji wa serikali na mageuzi ya kiuchumi.

Amnesty International inaitaka serikali kufanya uchunguzi huru kuhusu matumizi ya nguvu kupita kiasi dhidi ya raia, huku mashirika ya kiraia yakisisitiza haki ya kikatiba ya kuandamana.

Kwa sasa, mji mkuu unaendelea kuwa chini ya ulinzi mkali, huku familia za waathiriwa zikisubiri majibu na haki. Serikali, kwa upande wake, inasisitiza kuwa operesheni za kulinda usalama zitaendelea “bila kusita”.