Papa Ajaye: Je, Atatokea Afrika, Asia au Italia? – Mchakato Uliojaa Siri, Historia na Mwelekeo Mpya kwa Kanisa Katoliki

 

Kanisa Katoliki linakaribia kufanya moja ya maamuzi yake makubwa zaidi – kumchagua kiongozi mpya wa kiroho wa waumini zaidi ya bilioni 1.4 duniani kote. Hili ni tukio la kihistoria linaloweza kufungua ukurasa mpya, kwa kumpa nafasi Papa kutoka Afrika au Asia, au kurudia mzizi wa jadi kutoka Ulaya. Lakini kama ilivyo desturi ya Kanisa, uchaguzi huu ni wa kificho, wa utulivu, na usiotabirika.

---

Mchakato wa Kumchagua Papa – Siri ya Kanisa la Sistine

Uamuzi wa nani atakayechukua nafasi ya Papa huamuliwa kwa kikao cha faragha cha Baraza la Makadinali, kinachofanyika ndani ya Kanisa maarufu la Sistine mjini Vatican. Wakiwa chini ya ulinzi mkali na sheria kali za usiri, makadinali hupiga kura mfululizo hadi jina moja linaposhinda kwa theluthi mbili ya kura zote.

Kwa kuwa zaidi ya asilimia 80 ya makadinali walioteuliwa na Papa Francis, hii itakuwa mara ya kwanza kwao kushiriki katika kumchagua Papa mpya – jambo linaloashiria mabadiliko makubwa ya kizazi na mitazamo.

Kwa mara ya kwanza katika historia, chini ya nusu ya wapiga kura ni kutoka Ulaya, jambo linaloweka mazingira ya uwezekano wa kuchaguliwa kwa Papa kutoka maeneo ambayo zamani hayakuwa na nafasi kubwa katika uchaguzi wa kiongozi wa Kanisa hilo.

Fridolin Ambongo Besungu – Mtetezi wa Afrika na Maadili ya Jadi

Kadinali Fridolin Ambongo kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC), mwenye umri wa miaka 65, ni mmoja wa wanaotajwa sana. Ameshika nafasi ya Askofu Mkuu wa Kinshasa kwa zaidi ya miaka saba na aliteuliwa na Papa Francis kuwa kadinali.

Akizungumza kuhusu masuala ya ndoa za jinsia moja, Ambongo alisema:

“Muungano wa watu wa jinsia moja ni kinyume na maadili ya kitamaduni na ni uovu wa asili.”

Kauli zake za msimamo wa maadili ya jadi zinaweza kuvutia makadinali wa Afrika, Amerika ya Kusini na baadhi ya wahafidhina barani Ulaya. Hata hivyo, mtazamo wake wa kuvumilia dini tofauti unaweza kutazamwa kwa njia mbili – kama mfano wa hekima ya kimataifa au ukinzani na wito wa Kanisa kuhubiri injili kwa mataifa yote.

“Wa-Protestanti wabaki wa-Protestanti, Waislamu wabaki Waislamu. Tutashirikiana nao, lakini kila mtu abaki na utambulisho wake.”

Kwa Kanisa linalojitahidi kudumisha usawa kati ya utume na kuheshimu tamaduni, Ambongo anaweza kuonekana kama chaguo la upatanisho.

Peter Turkson – Mwanamageuzi wa Moyo Mlaini kutoka Ghana

Kadinali Peter Turkson (miaka 76) ana historia ndefu ya kuwa sauti ya Afrika katika Vatican. Amewahi kuhudumu kama Rais wa Baraza la Kipapa la Haki na Amani na baadaye kuwa mratibu wa masuala ya maendeleo endelevu.

Tofauti na makadinali wengine wa kihafidhina, Turkson anatoa picha ya kiongozi anayejali usawa wa kijamii na haki za binadamu:

“Ushoga haupaswi kuhesabiwa kama kosa.”

Kauli hii inaashiria mwelekeo wa kidiplomasia wa Kanisa – kuhifadhi mafundisho lakini pia kuepuka lugha ya kuhukumu. Turkson anaweza kuwa chaguo la ‘daraja’ kati ya pande mbili za Kanisa: wahafidhina na wanaotaka mageuzi.

Pietro Parolin – Muitalia Mwenye Uzoefu Mkubwa wa Kidiplomasia

Kama mtu aliyekuwa karibu zaidi na Papa Francis katika usimamizi wa masuala ya Vatican, Parolin anajulikana kwa busara, subira, na maamuzi ya kidiplomasia.

Ingawa Italia haijatoa Papa tangu 1978, Parolin anaungwa mkono na baadhi ya makadinali waliopendezwa na uongozi wake thabiti, hasa katika kushughulikia migogoro ya kimataifa kama Venezuela na Ukraine.

Kauli yake kuhusu ndoa za jinsia moja:

“Kura ya mwaka 2015 nchini Ireland iliyopitisha ndoa za jinsia moja ilikuwa pigo kwa ubinadamu.”

Hii inamuweka katika mstari wa wanaotaka kuhifadhi misingi ya Kanisa, lakini bado si mkali wa kauli. Ikiwa makadinali watapendelea Papa mwenye uzoefu mkubwa wa kiutawala, Parolin ni jina lisilopaswa kupuuzwa.

Luis Antonio Tagle – Uso wa Huruma Kutoka Asia

Kadinali Luis Tagle amekuwa kielelezo cha huruma ya kichungaji, akifanana sana na mtindo wa Papa Francis. Akiwa na umri wa miaka 67, bado ni kijana wa kutosha kuongoza kwa muda mrefu.

“Utoaji mimba ni aina ya mauaji.”

“Ukali dhidi ya mashoga, waliotalikiana, na akina mama wasio na waume umesababisha majeraha ya kudumu.”

Kauli hizi zinamuweka katika nafasi ya kuunganisha pande zinazopingana ndani ya Kanisa – anaushikilia msimamo wa kifundisho, lakini anapendekeza lugha yenye huruma kwa waliojeruhiwa kiimani. Asia ikiwa bara lenye ongezeko kubwa la waumini, Tagle anawakilisha sura ya baadaye ya Kanisa.

Je, Papa Ajaye Ataakisi Ulimwengu wa Sasa?

Uchaguzi huu si wa mtu mmoja tu bali wa mwelekeo wa Kanisa. Kuna mvutano mkubwa kati ya:

• Wahafidhina, wanaotaka Kanisa libaki na msimamo wake wa jadi kuhusu familia, ndoa, na uongozi wa wanaume pekee.

• Wanaotaka mageuzi, wanaotaka Kanisa liongee lugha ya huruma zaidi, lifungue milango ya majadiliano kuhusu nafasi ya wanawake, LGBTQ+, na mafundisho ya kijamii.

Kadinali yeyote atakayechaguliwa atakabiliwa na changamoto za kidini, kijamii, na hata kisiasa katika dunia yenye mgawanyiko mkubwa.

Je, makadinali watachagua kiongozi kutoka ulimwengu unaokua wa Kikatoliki – Afrika au Asia? Au wataegemea usalama wa uzoefu wa ki-Vatican kutoka Ulaya? Jibu lake linasubiriwa kwa hamu – lakini mwelekeo wa Kanisa utategemea kwa kiasi kikubwa chaguo hilo.