Mahakama Yazuia Mazishi ya Edgar Lungu Nchini Afrika Kusini Rais Hichilema Asisitiza Lazima Wamzike kwa Heshima

  

Mahakama Kuu ya Pretoria, Afrika Kusini, imetoa amri ya muda ya kusitisha mazishi ya Rais wa zamani wa Zambia, Edgar Chagwa Lungu, kufuatia ombi la dharura lililowasilishwa na serikali ya Zambia.

Hatua hiyo imeibua mvutano mkubwa kati ya familia ya marehemu na serikali ya sasa ya Zambia, ukidhihirisha uhasama wa muda mrefu uliokuwepo kati ya Lungu na Rais wa sasa Hakainde Hichilema.

Mazishi ya Lungu, aliyefariki dunia tarehe 5 Juni 2025 akiwa Afrika Kusini, yalipangwa kufanyika kwa faragha Johannesburg, lakini serikali ya Zambia ilitaka arejeshwe nyumbani kwa maziko ya kitaifa, kwa heshima kamili za kijeshi.

“Lungu ni wa taifa la Zambia” – Rais Hakainde Hichilema

Akizungumza kuhusu sakata hilo, Rais wa Zambia Hakainde Hichilema alinukuliwa akisema:

“Rais Lungu alikuwa kiongozi wa nchi hii. Haijalishi tofauti zetu, lakini ni lazima apewe heshima inayostahili kama kiongozi wa taifa. Lungu ni wa taifa la Zambia.”

Kauli hiyo ilikuja baada ya familia ya Lungu kusisitiza kuwa marehemu aliagiza mazishi yawe ya faragha na bila uwepo wa Hichilema.

Familia ya Lungu Yapinga Mazishi ya Kitaifa

Wanafamilia wa Lungu walifika mahakamani Pretoria wakiwa wamevalia mavazi meusi tayari kwa mazishi, lakini wakazuia shughuli hiyo kwa amri ya mahakama. Msemaji wa familia hiyo alisema:

“Tuliheshimu matakwa ya marehemu. Alisema wazi kuwa hataki Rais Hichilema ahudhurie mazishi yake kutokana na historia yao ya uhasama.”

Mwanasheria Mkuu wa Zambia: “Hili ni suala la taifa”

Mwanasheria Mkuu wa Zambia, Mulilo Kabesha, aliwasilisha ombi la kusimamisha mazishi hayo akieleza kuwa:

“Rais wa zamani lazima azikwe kwa mujibu wa sheria za kitaifa. Hili si suala la kifamilia pekee, bali ni la umma. Hatutaki historia ituhukumu kwa kushindwa kumpa heshima anayostahili.”

Tofauti kati ya Lungu na Hichilema: Historia ya Mvutano Mkali

Mvutano wa kisiasa kati ya Edgar Lungu na Hakainde Hichilema ulikuwa wa wazi na wa muda mrefu:

• 2016: Lungu alimshinda Hichilema katika uchaguzi uliozua utata.

• 2017: Hichilema alikamatwa na kufungiwa kwa miezi minne kwa tuhuma za uhaini baada ya msafara wake kukataa kuupisha msafara wa Rais Lungu. Tukio hilo lilikosolewa kimataifa na kuchochea machafuko ya kisiasa nchini.

• 2021: Hichilema alimshinda Lungu kwa kura nyingi na kuchukua madaraka. Uhasama wao haukukoma hata baada ya uchaguzi.

• 2024: Lungu alidai kuwekwa kwenye kifungo cha nyumbani na kunyimwa uhuru wa kisiasa, madai ambayo serikali ya Hichilema ilikanusha.

Mazishi Yafutwa Mara Mbili: Mgogoro Waendelea

Mipango ya kufanya mazishi ya kitaifa nchini Zambia ilifutwa mara mbili kutokana na kutokubaliana juu ya taratibu. Serikali ilitaka Hichilema aongoze shughuli za mazishi, lakini familia ilikataa vikali kwa misingi ya maagizo ya marehemu.

Ibada ya mazishi ilikuwa imepangwa kufanyika katika kanisa moja Johannesburg, kilomita 60 kutoka Pretoria, kabla ya mwili kuzikwa kwa faragha. Lakini Mahakama Kuu ya Pretoria ilisitisha hilo kwa kutoa amri ya muda.

Je, Lini Lungu Atazikwa?

Kwa sasa haijulikani ni lini mazishi yatafanyika. Mahakama imesisitiza kuwa hatua zaidi zitasubiri makubaliano kati ya pande husika. Inatarajiwa kuwa mazishi yoyote hayatafanyika kabla ya Agosti 2025 

Kifo cha Edgar Lungu kimechochea mzozo mkubwa wa kisiasa unaozua maswali kuhusu heshima kwa viongozi wa zamani, mizozo ya kifamilia dhidi ya maslahi ya taifa, na namna historia ya uhasama inaweza kuvuruga hata matukio ya heshima ya mwisho. Katika kipindi hiki kigumu, macho ya wengi yanaitazama Zambia kuona ni kwa namna gani taifa hilo litaweza kuvuka salama dhoruba hii ya heshima na siasa.

Chanzo: DW Kiswahili, ZNBC, Mahakama Kuu ya Pretoria